Ο Ελλαδικός χώρος
Η θέση και το σχήμα των ηπείρων και των ωκεανών συνεχώς μεταβάλλεται στο πέρασμα των εκατομμυρίων ετών από τότε που δημιουργήθηκε το στερεό περίβλημα της γης που ονομάζεται λιθόσφαιρα. Ο λόγος που συμβαίνει είναι επειδή η λιθόσφαιρα είναι διερρηγμένη σε μικρότερα κομμάτια, τις τεκτονικές πλάκες, οι οποίες βρίσκονται σε συνεχή κίνηση.
Το ανάγλυφο της Ελλάδας συνίσταται από δύο γεωμορφολογικές ενότητες. Η μία με κεντρικό άξονα την οροσειρά της Πίνδου και κάθε παράλληλό της ορεινό όγκο καθώς επίσης τις λεκάνες του Αξιού, του Νέστου, της Καλαμπάκας που στη διεθνή βιβλιογραφία τα βρίσκουμε σαν Ελληνίδες οροσειρές. Η γεωμορφολογική αυτή ενότητα είναι αποτέλεσμα της σύγκλισης της Αφρικανικής με την Ευρασιατική πλάκα.
Η άλλη γεωμορφολογική ενότητα διαμορφώνει κατά κύριο λόγο το υποθαλάσσιο ανάγλυφο γνωστό ως Ελληνικό τόξο και ταυτόχρονα δημιουργεί στην ηπειρωτική Ελλάδα λεκάνες. Η γεωμορφολογική αυτή ενότητα είναι αποτέλεσμα ενεργών σεισμικών ρηγμάτων που τέμνουν κάθετα τις Ελληνίδες οροσειρές λόγω της σύγκρουσης των μικρότερων πλακών της Ανατολίας, του Αιγαίου και της Απούλιας.
Κατακλυσμός ή κατακλυσμοί;
Το όριο χέρσου και θάλασσας στο ανάγλυφο αυτό δεν είναι σταθερό αλλά αλλάζει συνεχώς από τις μεταβολές της στάθμης της θάλασσας. Αυτό είναι αποτέλεσμα από τις παγετώδεις και μεσοπαγετώδεις περιόδους.
Παρατηρώντας το κλίμα της Γης σε βάθος εκατομμυρίων χρόνων, θα λέγαμε ότι οι παγετωνικές περίοδοι εμφανίζονται με ένα τακτικό ρυθμό. Ο ρυθμός αυτός εξαρτάται από την διατάραξη της τροχιάς και της ταχύτητας περιστροφής του πλανήτη μας. Στο χρονικό αυτό διάστημα μάλιστα το κρύο υπήρξε τόσο κυρίαρχο ώστε οι γεωφυσικοί να θεωρούν τις θερμές περιόδους όπως η τωρινή (που ονομάζεται Ολόκαινος) εξαιρέσεις!
Οι σταθερές συνθήκες της Ολοκαίνου, που έχουν διατηρηθεί εδώ και 10.000 χρόνια, είναι αυτές που επέτρεψαν την εμφάνιση της γεωργίας, της τεχνολογίας και της επακόλουθης πληθυσμιακής έκρηξης που έχουν καταστήσει το ανθρώπινο είδος κυρίαρχο του πλανήτη.
Μελετώντας παλαιούς δαχτυλίους των δέντρων και τους πυρήνες των πάγων συμπεραίνουμε ότι η γρήγορη και δραστική αλλαγή είναι ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό του Γήινου κλίματος. Το κλίμα μπορεί να μεταπηδήσει απότομα από τη μια μορφή όπως μια ψυχρή περίοδο σε μια άλλη, όπως μια ηπιότερη μεσοπαγετωνική περίοδος, λένε οι κλιματολόγοι.
Πρόσφατη ιστορική εμπειρία τέτοιων ξαφνικών, εκτεταμένων αλλαγών έχουμε από τους διάφορους κατακλυσμούς, κατά τις απότομες αυξήσεις της θερμοκρασίας όπως φαίνεται στο διάγραμμα θερμοκρασίας των τελευταίων 15.000 ετών. Προφανώς συνέβησαν και παλιότερα μετά από παρόμοιες τέτοιες ξαφνικές αλλαγές του κλίματος, απλώς επικεντρώνουμε σ’ αυτή την περίοδο όπου έχουμε και γραπτές αναφορές πέραν των γεωλογικών ευρημάτων.
Ελ-λάς και Έλληνες
140 εκατομμύρια χρόνια πριν, από τον απέραντο Ωκεανό που κάλυπτε την Γαία, προβάλλει στο φως του Ηλίου ο Όλυμπος (Πελαγονική οροσειρά). Η Ελ-λάς, η λαμπρή χώρα του φωτός, η έδρα των θεών, όπως δηλώνει η λέξη.
Εκατομμύρια χρόνια πέρασαν και σχηματίστηκαν οι στεριές. Στην περιοχή μας η Αιγηίς, το κέντρο του κόσμου, στην καρδιά της Μεσογείου (μέση γη). Την Αιγηίδα διέσχιζε ο μεγάλος Αιγαίος ποταμός και σε πολλά προϊστορικά ζώα και φυτά έδιδε τροφή.
Κάποια από αυτά τα ζωντανά εξελίσσονται. 10 εκ. χρόνια πριν έχουμε τον Ουρανοπίθηκο τον Μακεδονικό. (Ο Αρ. Πουλιανός μιλά και και για τον Τριλιανό άνθρωπο της Χαλκιδικής). 3 εκ. χρόνια πριν, ο Ελλαδοπίθηκος χρησιμοποιεί στοιχειώδη πέτρινα εργαλεία για να κομματιάσει το κρέας των μαμούθ (Περδίκας Πτολεμαΐδος). 1,5 εκ. χρόνια πριν ανάβει φωτιά (σπήλαιο Πετραλώνων Χαλκιδικής) και αναπτύσσει και άλλες δεξιότητες, ίσως αρθρώνει τους πρώτους φθόγγους.
Γύρω στα 45.000 με 40.000 χρόνια προ σήμερα (π.Σ.) κάνει την εμφάνισή του ο Homo-sapiens ή σύγχρονος άνθρωπος του οποίου απόγονοι είμαστε εμείς, ήσαν οι Έλλοπες της Πίνδου (Ελλοπίας). Κατά την διάρκεια της παρουσίας τους επικρατούσαν οι δυσμενέστερες συνθήκες της παγετώδους περιόδου.
Ιδιαίτερα από τα 24.000 ως τα 16.000 χρ. π.Σ. βορείως των Άλπεων επικρατούσαν πολικές συνθήκες και ο σύγχρονος άνθρωπος περιορίστηκε στη νότια Ευρώπη. Εκείνη την περίοδο ο χειμώνας διαρκούσε 8 με 9 μήνες και οι κορυφές των βουνών ήταν καλυμμένες όλο τον χρόνο με πάγο και χιόνι. Ο σύγχρονος άνθρωπος κατέφυγε σε κοιλάδες και φαράγγια όπου οι συνθήκες ήταν ελαφρώς ηπιότερες. Τα φαράγγια αυτά αποτελούσαν πέρασμα για τη μετανάστευση μεγάλων θηραμάτων όπως τάρανδοι, βίσονες και άλλα ζώα.
Από το 16.000 π.Σ. οι κλιματικές συνθήκες άρχισαν σταδιακά να βελτιώνονται με αποτέλεσμα πολλά ζώα να μετακινηθούν στο βορά. Μαζί με τα θηράματα βεβαίως ακολούθησε και ο θηρευτής τους. (Να πως καταρρίπτεται η θεωρία περί Ινδοευρωπαίων, αφού όχι μόνο κάθοδο δεν έχουμε, αλλά αντιθέτως μετακίνηση προς το βορά ανθρώπινων πληθυσμών).
Όσοι μείνανε είδαν την διάρκεια του καλοκαιριού να μεγαλώνει καθώς επίσης τα δάση να εξαπλώνονται. Έτσι άλλαξαν διατροφικές συνήθειες όπως καρπούς δέντρων (κουκουνάρια, φουντούκια, βελανίδια, ελιές κτλ) και μικρότερα θηράματα. Σταδιακά έχουμε την εμφάνιση της γεωργίας καθώς επίσης τη μετακίνηση των ανθρώπων προς τις παράκτιες περιοχές όπου άρχισε να αναπτύσσεται η αλιεία με αποτέλεσμα να προσθέσουν στην διατροφή τους ψάρια και οστρακοειδή.
Κατακλυσμός επί Ωγύγου
Όλοι ανεξαιρέτως οι αρχαίοι συγγραφείς θεωρούν ως πρώτο τον κατακλυσμό του Ωγύγου. Γι’ αυτό Ωγύγιον σημαίνει το πανάρχαιον… Συνέβη την περίοδο τήξεως των τελευταίων παγετώνων 13η π.Χ χιλιετία όπου η στάθμη της θάλασσας ανέβηκε κατά 100 και πλέον μέτρα, αλλάζοντας την παγκόσμια γεωγραφία.
Ο Αθανάσιος Σταγειρίτης αναφέρει στην Ωγυγία: «Κατά τον κατακλυσμόν τούτον λέγουσι, ότι εφάνη σημείον παράδοξον εις τον δίσκον της Αφροδίτης. Επειδή μεταβλήθη η διάμετρος, και το σχήμα, και το χρώμα, και ο δρόμος αυτής».
Αναφέρεται ο Ώγυγος ως υιός της Γης. Τούτο δεικνύει την θήλεια πρώτη την τάξη Θεότητα εν αντιθέσει με την αρσενική (τέκνα Διός) αργότερα. Επίσης αποδεικνύει την συνέχεια της Ελληνικής παραδόσεως, να θεωρούμε δηλαδή Υιόν Θεού τον κοινής αποδοχής Ήρωα και εκπολιτιστή Ηγέτη.
Σε απόσπασμα του Φερεκύδου (5ος αι. π.Χ.) αναφέρεται: «Ταύτα δε λέγουσι Ωγύγου και Θήβης, της τούτου γυναικός, των Αττικών αυτοχθόνων, ελθόντων επί την Αίγυπτον, τα τε μυστήρια πρώτον αυτοίς κατασκευάσασθαι τα περί την Ίσιν, και θεούς ούτως ονομάσαι τούτους μετά το κτίσαι Ώγυγον τας εκεί Θήβας την πόλιν».
Κατακλυσμός επί Δευκαλίωνος (Δεύω και αλς δηλαδή βροχή και θάλασσα, το όνομά του και μόνο περιγράφει τον κατακλυσμό).
Η Ελευσίνα αρχικά κτίζεται από τον Ώγυγο (12.500 π.Χ.). Κατόπιν βυθίζεται επί κατακλυσμού Δευκαλίωνος (9.500 π.Χ.) και χάνεται καθώς συνέβησαν μεγάλες γεωλογικές αναστατώσεις, όπως η καταβύθιση ολόκληρης της Ατλαντίδος, τμήματος της Αιγηίδος, διάσταση ορέων (Όλυμπος και Όσσα) κτλ.
Τότε ήταν που ανοίχτηκε η χαράδρα των Τεμπών και τα νερά της λίμνης που υπήρχε στην Θεσσαλία (θέσις αλός, δηλαδή μεγάλης λίμνης) χύθηκαν στο Αιγαίο.
Ο Προμηθέας ενημερώνει τον γιο του, Δευκαλίωνα για τις βουλές του Δία, και τον προτρέπει να φτιάξει μια λάρνακα (κιβωτό), να την γεμίσει με εφόδια, να δεχθεί τα ζώα σε ζεύγη και να μείνει μέσα μαζί με την γυναίκα του Πύρρα. Έτσι όταν θα γίνει ο κατακλυσμός, να σωθούν και να ξαναρχίσουν την ζωή στη Γη.
«τεκτηνάμενος λάρνακα, και τα επιτήδεια ενθέμενος, εις ταύτην μετά Πύρρας εισέβη… Τότε δε και τα κατά Θεσσαλίαν όρη διέστη… Δευκαλίων δε εν τη λάρνακι δια της θαλάσσης φερόμενος εμέρας εννέα και νύκτας ίσας, τω Παρνασώ προσίσχει» (Απολλόδωρος, Α VII 2).
Ο Πλούταρχος αναφέρει: «οι ουν μυθολόγοι τω Δευκαλίωνί φασι περιστεράν εκ της λάρνακος αφιεμένην δήλωμα γενέσθαι χειμώνος μεν είσω πάλιν ενδυομένην, ευδίας δ’ αποπτάσαν».
Έπειτα ο Ελευσίς υιός της Δάειρας και του Ερμή, ξανακτίζει την Ελευσίνα. Η γεωγραφία βέβαια της περιοχής ήταν τότε διαφορετική. Το Ράριον πεδίον μέγας σιτοβολώνας της τότε εποχής εκτείνονταν μέχρι την Σαλαμίνα στην θέση του κόλπου της Ελευσίνας.
Κατακλυσμός επί Δαρδάνου
Η θάλασσα ανυψώθηκε σχεδόν 50 μέτρα και χάθηκε το Ράριον πεδίον επί Δαρδάνου (3.400 π.Χ.) διαμορφώνοντας τις σημερινές μας ακτογραμμές. Μάλιστα μέχρι πρόσφατα οι ψαράδες έβλεπαν ερείπια και ανέσυραν πήλινα αντικείμενα από τον βυθό του κόλπου της Ελευσίνος (προτού γεμίσει εργοστασιακά απόβλητα).
Την εποχή εκείνη στην Ελευσίνα βασίλευε ο Κελεός. «Τα πεδία εξελιμνώθη και πολλού χρόνου γεωργείσθαι αδύνατα ην». Ενέσκηψε μεγάλος λιμός και πολλοί άνθρωποι πέθαναν. Μετά την ισορροπία των υδάτων κελεύει ο Κελεός τον γιο του τον Τριπτόλεμο να διδάξει στους ανθρώπους την γεωργική τέχνη για να επιβιώσουν. Συγχρόνως με τη βοήθεια του Θρακός Ευμόλπου εισάγει την λατρεία της Δήμητρας και της Περσεφόνης στα Ελευσίνια μυστήρια, που συμβολίζουν την Γη που χάθηκε και ανακτήθηκε και πάλι.
«Οι δε Σαμόθρακες ιστορούσι, προ των παρά τοις άλλοις γενομένων κατακλυσμών, έτερον εκεί μέγαν γενέσθαι, το μεν πρώτον του περί τας Κυανέας στόματος ραγέντος (άνοιξε ο Βόσπορος = Βούς + πόρος, πέρασμα) μετά δε ταύτα του Ελλησπόντου. Το γαρ εν τω Πόντω πέλαγος….μέχρι τοσούτου πεπληρώσθαι διά των εισρεόντων ποταμών….και της επιπέδου γης εν τη Σαμοθράκη θάλατταν εποίησε» (Διόδωρος Σικελιώτης Ε,47,4).
Φαίνεται πως ο Εύξεινος Πόντος ήτανε τότε κλειστή θάλασσα και η στάθμη συνεχώς ανέβαινε από τα ποτάμια που κατέληγαν εκεί. Ως που από κάποιο αδύνατο σημείο δημιουργήθηκε κάποιο ρήγμα στον Βόσπορο και μέσω Ελλησπόντου (ή Δαρδανελλίων, χάριν του Δαρδάνου ονομάσθησαν τα στενά) τα νερά ορμητικά ξεχύθηκαν στο Αιγαίο καταποντίζοντας τις παραθαλάσσιες πόλεις. Πρόκειται για ένα τοπικό κατακλυσμό μόνο της Μεσογείου.
Το ηφαίστειο της Θήρας
Κατά την 2η χιλιετία ανοίγει σεισμικός κύκλος στο Αιγαίο με αποκορύφωμα την τρομερή έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας 1650 π.Χ. Τεράστια κύματα σαρώνουν τις παραθαλάσσιες πόλεις όχι μόνο του Αιγαίου, αλλά μέχρι την Αίγυπτο. Τότε καταστρέφεται και ο Μινωικός πολιτισμός και η Κρήτη ερημώνεται για πολλά χρόνια.
Τέφρα σκοτείνιασε τον ουρανό για αρκετό χρονικό διάστημα, και οι υδρατμοί που σηκώθηκαν μετατράπηκαν σε ακατάπαυστες βροχοπτώσεις, οι οποίες κατέκλυζαν με όξινα ύδατα την γη, επιφέροντας τον θάνατο της χλωρίδας.
Με άλλων λόγια
Ο Αιγύπτιος ιερεύς και λόγιος Μανέθων, ο οποίος κατέγραψε στα "Αιγυπτιακά" όλες τις δυναστείες των Φαραώ, τοποθετεί πρώτη την Δυναστεία των "Θεών", από το 30.544 π.Χ. έως το 16.544 π.Χ. Τότε αρχίζει η Δυναστεία των "Ημιθέων", η οποία διαρκεί έως το 15.389 π.Χ. Ίσως σε αυτή την περίοδο πρέπει να τοποθετηθεί ο κατακλυσμός του Ωγύγου. Το 15.389 π.Χ. αρχίζει η Δυναστεία των "Βασιλέων", η οποία διακόπτεται από αυτήν των "Πνευμάτων των Νεκρών". (Πιθανώς εννοείται ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνος, 9.564 π.Χ.) Ακολουθεί καταβαράθρωσις του πολιτισμού και μετά αργή ανάπτυξη, μέχρι τον ιδρυτή της Α' Δυναστείας Μίν ή Μένες ή Μηνά (Μίνωα), 3.110 π.Χ. κατά τον Μανέθωνα, ίσως και παλαιότερα κατ' άλλους.
Σημειωτέον εδώ, ότι ενώ όλα τα βιβλία και οι εγκυκλοπαίδειες παραθέτουν αναλυτικά τον κατάλογο των Φαραώ με βασική πηγή τον Μανέθωνα, τον λογοκρίνουν αγρίως, διαγράφοντας και αποκρύπτοντας εντελώς τις προ του Μηνά-Μίνωος παρατιθέμενες υπ' αυτού δυναστείες των προκατακλυσμιαίων Ελληνοαιγυπτίων θεών και ηρώων (Ηλίου, Ηφαίστου, Ερμού, Οσίριδος, Ώρου κ.λπ.)!
Καμβίσιος Ευάγγελος